Skip to content
27/05/2012 / korayozsoy

Evimde bir robot gördüm sanki?

Son dönemlere baktığımızda özellikle Hollywood filmlerinden aşina olduğumuz robot kavramının hızla evlerimizin içine taşındığını görmek hiç de zor değil. Sizin yerinize yemek yapanlar, evinizi temizleyenler, çocuğunuzun eğlenmesini sağlayan, eğiten ve hatta size onların durumunu bildiren robotların sayısı giderek artıyor. Kısacası önceleri özellikle endüstri ve savunma sanayilerinde tercih edilen bu teknolojiler artık bizlere çok daha yakın. Hızlı ve yoğun şehir hayatının bir sonucu olarak da görülebilecek bu robot tercihi ve günümüzdeki mevcut örnekler, tasarım ve mühendislik yanında insan-robot etkileşimi ve bunun iyi çalışılmasının önemini ortaya koyuyor. Toplumdaki yaygınlığı ve göreceli olarak diğer akranlarına göre eski sayılabileceği için yer temizlik robotları gözlem için iyi bir zemin olabilir.

Honda’nın ASIMO’su gibi insansı robotlar, Sony’nin AIBO’su gibi eğitim ve eğlence amaçlı geliştirilen robotlar yanında ev içi hizmet robotlarına olan talep giderek artıyor. Yemek yapma, güvenlik ihtiyaçları gibi yer temizliği hizmeti de insanların giderek daha tanışık olduğu ev içi robot eylemlerinden.

Yer temizlik robotu (bundan sonra robotik süpürge diyeceğim) dendiğinde ise akla ilk olarak iRobot, Samsung, Electrolux gibi markalar geliyor.  Herbir marka kullanıcılarına farklı yenilik ve avantajlar sunmaya çalışırken bir yandan da ev yaşamını devamlı araştırarak daha iyi robotik süpürgeye ulaşmaya çalışıyor. Bu firmaların tümünü ise içinde ev yaşamı ve dinamikleriyle birlikte kültür ve coğrafya kırılımını bulunduran çok zor bir denklem bekliyor.

Kısa bir süre önce beni İtalya’da bizzat gerçekleştirdiğim vaka araştırmasına iten de bu daha iyi robota ulaşma isteği olmuştu. 6 ay süren ve İtalya’daki Roomba kullanıcılarıyla yürüttüğüm araştırmam bu denklemin ne kadar derinlere indiğini gösteriyor. Robotun temizlik ürünleri, ev halkı ve hayvanları, fiziksel mekan, ev içerisindeki diğer ürünler ve ev halkının günlük rutinleri ile olan etkileşimini ve bunların robot tanımına olan yansımalarını incelediğim bu araştırma sonucunda ulaştığım bulgular ise çarpıcı.

Örneğin geleneksel elektrik süpürgesi yerine robotik süpürgelerin tercih edilir hale gelmesi bu yaklaşıma giderek olumlu yönde yaklaşıldığını gösteriyor. Bunun yanısıra insanların robotlara karşı olan tutumlarındaki hızlı değişim, ve insan-makina ilişkisine göre yaşanan ciddi farklılıklar araştırmanın en önemli noktalarından. Burada kilit nokta Roomba’nın bir ürün ve makinadan öte evin bir bireyi, sahibinin bir dostu olarak görülmesiydi. Hatta belirtmeden geçemeyeceğim bir nokta; İtalyan kullanıcılardan neredeyse hepsi robotuna çoktan bir isim, cinsiyet ve kişilik atamıştı. Bu araştırmam ile ilgili daha fazla bilgiye bu linkten ulaşabilirsiniz.

Şimdi ise Roomba’yı yeni yeni ülkemizde görüyoruz. Yaklaşık birbuçuk yıl kadar önce ülkemizde boy göstermeye başlayan Roomba’nın toplumumuzda nasıl bir tepkiyle karşılaştığını doğrusu çok merak ediyorum. Gelenek ve göreneklerimizden oldukça yoğun bir şekilde beslenen ev yaşamımız ve düzenimiz böyle bir robotu kabul edecek mi? Robot beklentilerimizi karşılayıp gerçekten bizlere yardımcı olabilecek mi? Destek mi olur köstek mi? Günlük rutinlerimizde kendisine yer bulabilecek mi? Peki ya etrafındaki diğer ürünler ve eşyalar onu nasıl karşılayacak? Başta da belirttiğim kültür ve coğrafya kırılımı anahtar rol oynayacak olsa da İtalyanlara olan yakınlığımız düşünülünce önceki araştırmama paralel bulgulara ulaşılacağına inanıyorum, ne de olsa Akdeniz ruhu :). Bunu daha doğru anlayabilmek ve gözlemleyebilmek için biraz zaman ve daha fazla tecrübeli kullanıcıya ihtiyacımız var.

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: